Trong bối cảnh kinh doanh trực tuyến phát triển mạnh mẽ, các hoạt động quảng cáo và khuyến mại đóng vai trò quan trọng trong việc xúc tiến thương mại. Tuy nhiên, các cá nhân, tổ chức kinh doanh online thông qua website, mạng xã hội hay sàn thương mại điện tử đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật hiện hành để tránh các rủi ro pháp lý không đáng có.
Hoạt động quảng cáo và khuyến mại trực tuyến không chỉ đơn thuần là việc đăng tải nội dung ưu đãi trên các nền tảng mạng xã hội hay website, mà còn phải chịu sự điều chỉnh nghiêm ngặt của pháp luật về quảng cáo, thương mại điện tử và khuyến mại thương mại,. Các rủi ro pháp lý thường phát sinh từ ba nguyên nhân cốt lõi: nội dung quảng cáo thiếu trung thực, gây nhầm lẫn về công dụng, giá cả; chương trình khuyến mại triển khai không khớp với thể lệ đã công bố; hoặc chủ thể kinh doanh bỏ qua nghĩa vụ thông báo, đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc tổ chức các chương trình không rõ điều kiện áp dụng sẽ dẫn đến rủi ro tranh chấp với khách hàng và rủi ro bị cơ quan chức năng xử lý vi phạm.
1. Cơ sở pháp lý điều chỉnh hoạt động quảng cáo và khuyến mại trực tuyến
Hoạt động quảng cáo và khuyến mại online không hoạt động độc lập mà chịu sự điều chỉnh đồng thời của ba nhóm quy định pháp luật chính: Pháp luật về thương mại điện tử (Nghị định 52/2013/NĐ-CP, Nghị định 85/2021/NĐ-CP); Pháp luật về thương mại (Luật Thương mại 2005); và Pháp luật về quảng cáo,. Sự đan xen này đòi hỏi chủ thể kinh doanh phải kiểm soát chặt chẽ quy trình bán hàng, từ nội dung đăng bài, cách thức giao dịch cho đến thủ tục với cơ quan quản lý nhà nước.
Cụ thể tại khoản 10 Điều 3 Nghị định 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử. Theo đó, website khuyến mại trực tuyến là website thương mại điện tử do thương nhân, tổ chức thiết lập để thực hiện khuyến mại cho hàng hóa, dịch vụ của thương nhân, tổ chức, cá nhân khác theo các điều khoản của hợp đồng dịch vụ khuyến mại.
Các hình thức của website khuyến mại trực tuyến theo quy định tại Điều 7 Thông tư 47/2014/TT-BCT bao gồm:
- Website hoạt động theo hình thức quy định tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều 39 Nghị định 52/2013/NĐ-CP, gồm: Bán phiếu mua hàng, phiếu sử dụng dịch vụ để khách hàng được mua hàng hoặc sử dụng dịch vụ của đối tác với giá ưu đãi hoặc hưởng những lợi ích khác; Bán các thẻ khách hàng thường xuyên cho phép khách hàng sử dụng hàng hóa, dịch vụ từ một hệ thống các đối tác với giá ưu đãi hoặc hưởng những lợi ích khác so với khi mua hàng hóa, dịch vụ tại từng đối tác riêng lẻ.
- Website thực hiện khuyến mại cho hàng hóa của thương nhân, tổ chức, cá nhân khác theo các điều khoản của hợp đồng dịch vụ khuyến mại dưới những hình thức như: Tặng hàng hóa hoặc đưa hàng mẫu để khách hàng dùng thử không phải trả tiền; Bán hàng với giá thấp hơn giá bán hàng trước đó, được áp dụng trong một thời gian nhất định hoặc với một số lượng khách hàng nhất định.
2. Quảng cáo bán hàng online
Khi thực hiện quảng cáo bán hàng trên môi trường mạng, nội dung quảng cáo phải bảo đảm tính trung thực, chính xác và không được gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng về chất lượng, công dụng, xuất xứ, giá bán hay mức độ giảm giá.
Tổ chức, cá nhân kinh doanh không được sử dụng các từ ngữ mang tính khẳng định tuyệt đối hoặc quảng cáo vượt quá thực tế như "rẻ nhất thị trường", "cam kết hiệu quả tuyệt đối", hay "duy nhất hôm nay" nếu không cung cấp được cơ sở kiểm chứng rõ ràng, hợp pháp,,. Ngoài ra, thông tin quảng cáo được công bố trên các nền tảng khác nhau (như website, fanpage, sàn thương mại điện tử, livestream) bắt buộc phải có sự thống nhất, tránh tình trạng mâu thuẫn nội dung làm ảnh hưởng đến quyền lợi tiếp cận thông tin của người mua.
3. Khuyến mại trực tuyến
Khuyến mại là hoạt động xúc tiến thương mại nhằm dành cho khách hàng những lợi ích nhất định, bao gồm các hình thức hợp pháp như: giảm giá trực tiếp, tặng hàng hóa/quà tặng, cung ứng mẫu dùng thử, chương trình tích điểm, bán hàng kèm ưu đãi hoặc bốc thăm trúng thưởng,. Để tổ chức khuyến mại đúng luật, chủ thể kinh doanh cần thực hiện các nghĩa vụ sau:
Công bố thông tin thể lệ minh bạch: Thể lệ chương trình khuyến mại phải được thông báo công khai và thể hiện đầy đủ các nội dung tối thiểu, bao gồm: tên chương trình, đối tượng áp dụng, thời gian và phạm vi thực hiện, điều kiện nhận ưu đãi, mức giảm giá hoặc giá trị quà tặng, quy định đổi trả và phương án xử lý khi hết quà tặng,,.
Thực hiện thủ tục đăng ký, thông báo: Tùy thuộc vào từng loại hàng hóa và hình thức khuyến mại, thương nhân phải thực hiện thủ tục thông báo hoặc đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền trước khi triển khai thực hiện,. Cụ thể, các chương trình phổ biến thường thuộc diện thông báo, trong khi các chương trình mang tính may rủi, trúng thưởng bắt buộc phải tiến hành thủ tục đăng ký.
Các hành vi khuyến mại bị nghiêm cấm: Pháp luật nghiêm cấm việc khuyến mại đối với hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh; khuyến mại rượu bia cho người dưới 18 tuổi; khuyến mại mang tính lừa dối khách hàng; khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh; hoặc thực hiện giảm giá hàng hóa vượt quá hạn mức tối đa do Chính phủ quy định.
4. Quy trình triển khai quảng cáo, khuyến mại trực tuyến hợp pháp
Để đảm bảo tính hợp pháp, các cá nhân, tổ chức kinh doanh cần tuân thủ quy trình thiết lập chương trình theo 5 bước cơ bản:
Bước 1: Xác định bản chất hoạt động. Cần phân định rõ nội dung đăng tải là quảng cáo thuần túy (chỉ giới thiệu sản phẩm, giá bán, lợi ích) hay là hoạt động khuyến mại (có kèm theo các lợi ích như giảm giá, tặng quà, bốc thăm, tích điểm, hoàn tiền).
Bước 2: Lựa chọn hình thức khuyến mại. Các hình thức khuyến mại hợp pháp bao gồm: giảm giá trực tiếp, tặng quà, cung ứng mẫu dùng thử, tích điểm hoặc bốc thăm trúng thưởng. Chủ thể kinh doanh phải xác định rõ hàng hóa, dịch vụ, phạm vi, thời gian, số lượng và điều kiện nhận ưu đãi.
Bước 3: Công bố thể lệ minh bạch. Thể lệ chương trình bắt buộc phải có các nội dung tối thiểu gồm: tên chương trình, đối tượng, thời gian, phạm vi áp dụng, cách thức tham gia, cách tính mức ưu đãi, quy định đổi trả và phương án xử lý khi hết quà tặng. Đối với quảng cáo, nội dung phải trung thực, tuyệt đối không gây nhầm lẫn.
Bước 4: Thực hiện thủ tục hành chính (thông báo/đăng ký). Tùy thuộc vào loại hình và hàng hóa, tổ chức, cá nhân phải thực hiện thủ tục thông báo (đối với các chương trình khuyến mại đơn giản, phổ biến) hoặc đăng ký (đối với các chương trình mang tính may rủi, trúng thưởng) với cơ quan nhà nước có thẩm quyền trước khi triển khai,.
Bước 5: Lưu trữ hồ sơ, chứng cứ. Các cơ sở kinh doanh có nghĩa vụ lưu trữ toàn bộ nội dung quảng cáo, văn bản thể lệ, bằng chứng áp dụng, danh sách quà tặng và lịch sử giao dịch nhằm phục vụ công tác giải trình khi có yêu cầu hoặc phát sinh khiếu nại
5. Quản trị rủi ro pháp lý cho các cơ sở kinh doanh online
Để hạn chế rủi ro bị xử lý vi phạm hành chính, các chủ thể kinh doanh online cần phân định rõ ràng giữa hành vi quảng cáo thuần túy và hành vi khuyến mại có điều kiện để áp dụng đúng khuôn khổ pháp luật.
Tổ chức, cá nhân kinh doanh cần xây dựng quy trình duyệt nội dung trước khi đăng tải, thiết lập thể lệ chương trình đầy đủ và tuyệt đối không được bỏ qua nghĩa vụ thông báo, đăng ký chương trình với cơ quan có thẩm quyền,. Thêm vào đó, việc lưu trữ hồ sơ và bằng chứng thực hiện như ảnh chụp bài đăng, văn bản thể lệ, video livestream, tin nhắn xác nhận của khách hàng là thao tác bắt buộc nhằm phục vụ công tác giải trình khi phát sinh tranh chấp, khiếu nại.
6. Các vi phạm phổ biến và biện pháp khắc phục
Trong thực tiễn kinh doanh, các chủ thể thường mắc phải một số vi phạm pháp lý cần được khắc phục kịp thời:
- Nhầm lẫn giữa giảm giá đơn thuần và khuyến mại có điều kiện: Cần phân định rõ tính chất của chương trình để áp dụng đúng cơ chế pháp lý.
- Bỏ qua nghĩa vụ thông báo/đăng ký: Việc bán hàng trên mạng xã hội vẫn bắt buộc phải tuân thủ thủ tục hành chính. Chủ thể kinh doanh phải rà soát lại loại hàng hóa và hình thức khuyến mại để thực hiện thông báo/đăng ký trước khi chạy chương trình.
- Không lưu trữ bằng chứng thực hiện: Khi phát sinh khiếu nại, việc thiếu hồ sơ chứng minh sẽ gây bất lợi lớn pháp lý. Do đó, việc lưu trữ ảnh chụp màn hình, video, văn bản thể lệ và tin nhắn xác nhận là giải pháp khắc phục bắt buộc.
Nếu bạn là shop online nhỏ, cách an toàn nhất không phải là né khuyến mại, mà là chuẩn hóa ngay từ đầu: xác định đúng hình thức, viết thể lệ rõ ràng, kiểm tra nghĩa vụ thông báo/đăng ký và giữ nội dung quảng cáo nhất quán trên mọi kênh. Nếu bạn là doanh nghiệp đang chạy nhiều chiến dịch, nên có một quy trình duyệt nội dung trước khi đăng để tránh rủi ro pháp lý chồng lớp.
CLEAD khuyến nghị bạn xem mỗi chương trình quảng cáo hay khuyến mại như một hồ sơ pháp lý nhỏ: cần có nội dung, có điều kiện, có bằng chứng và có người chịu trách nhiệm kiểm tra. Làm được như vậy, bạn vừa linh hoạt trong marketing, vừa giảm đáng kể nguy cơ vi phạm khi bán hàng online.
*Lưu ý: Nội dung tư vấn trên đây chỉ mang tính tham khảo. Tùy từng thời điểm và đối tượng khác nhau mà nội dung tư vấn trên có thể sẽ không còn phù hợp do sự thay đổi của chính sách pháp luật. Mọi thắc mắc, góp ý xin vui lòng liên hệ về email: hi@clead.vn
Quý khách có bất kỳ vấn đề nào cần tư vấn, hãy đặt câu hỏi cho các luật sư để được tư vấn một cách nhanh chóng nhất!
📞 Cần hỗ trợ pháp lý? CLEAD luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn
Nếu bạn đang gặp vướng mắc pháp lý hoặc cần được tư vấn để yên tâm hơn trong hoạt động kinh doanh, đừng ngần ngại liên hệ với CLEAD – Trung Tâm Tư Vấn Pháp Luật trực thuộc Hiệp Hội Thương Mại Điện Tử Việt Nam (VECOM). Chúng tôi luôn ở đây để lắng nghe và hỗ trợ bạn một cách tận tâm, nhanh chóng và chính xác.
Liên hệ CLEAD qua các kênh chính thức:
- Hotline: 0877.111.247
- Văn phòng TP.HCM: Tầng 9, tòa nhà VNO, 124 Điện Biên Phủ, Phường Tân Định, TP.HCM
- Văn phòng Tây Nam Bộ: Đường huyện 53, Khu phố Mỹ Thuận, Phường Nhị Quý (Đối diện VKSND Khu vực 4), Tỉnh Đồng Tháp
- Văn phòng Đà Nẵng: Tầng 2, tòa nhà OCB, 79–81 Nguyễn Sinh Sắc, Phường Hòa Khánh, Thành phố Đà Nẵng
- Website: https://clead.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/clead.hochiminh
- Zalo OA: https://zalo.me/815492860704951598
CLEAD – Pháp lý chuyên sâu, Giải pháp chuẩn mực.
