Trong môi trường số, nội dung được đăng tải trên website, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử hoặc các nền tảng trực tuyến có thể bị sao chép, chỉnh sửa và đăng lại rất nhanh. Khi xảy ra tranh chấp, người sáng tạo không chỉ cần chứng minh nội dung đã bị sao chép, mà còn phải chứng minh mình là chủ thể có quyền tác giả đối với tác phẩm và hành vi của bên kia đã xâm phạm quyền được pháp luật bảo hộ.
Pháp luật Việt Nam hiện hành bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm ngay khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định. Vì vậy, Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả không phải là điều kiện bắt buộc để quyền tác giả phát sinh, nhưng giấy chứng nhận có giá trị rất lớn trong việc chứng minh quyền khi xảy ra tranh chấp.
1. Quyền tác giả đối với nội dung được xác lập từ thời điểm nào?
Theo Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019 và 2022, quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc tác phẩm đã công bố hay chưa, đã đăng ký hay chưa. Điều này có nghĩa là pháp luật không bắt buộc tác giả phải đăng ký quyền tác giả trước khi được bảo hộ.
Giả sử chị A tự viết một bài phân tích pháp luật dài 3.000 từ và đăng bài trên website của mình vào ngày 10/5/2026. Ngày 20/5/2026, một website khác sao chép gần như toàn bộ bài viết và đăng lại mà không xin phép. Trong trường hợp này, chị A vẫn có thể yêu cầu bảo vệ quyền tác giả dù chị A chưa đăng ký quyền tác giả cho bài viết.
2. Cách chứng minh khi đã đăng ký quyền tác giả
Khi đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, việc chứng minh trở nên đơn giản hơn rất nhiều. Giấy chứng nhận này được coi là chứng cứ sơ bộ có giá trị pháp lý cao. Chủ thể quyền chỉ cần xuất trình bản sao Giấy chứng nhận (kèm bản chính để đối chiếu nếu cần) hoặc bản trích lục Sổ đăng ký quốc gia. Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền sẽ mặc nhiên công nhận quyền thuộc về người được cấp giấy, trừ khi bên kia đưa ra được chứng cứ phản bác rõ ràng.
3. Cách chứng minh khi chưa đăng ký quyền tác giả
Trong trường hợp chưa đăng ký, chủ thể quyền phải tự thu thập và cung cấp các chứng cứ chứng minh căn cứ phát sinh quyền theo khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ. Các chứng cứ thường được chấp nhận bao gồm:
- Bản gốc hoặc bản sao tác phẩm có ghi rõ tên tác giả/chủ sở hữu.
- File gốc (Word, PDF, PSD, AI…) kèm lịch sử tạo lập, chỉnh sửa (metadata, thời gian lưu file).
- Email, tin nhắn, hợp đồng giao việc hoặc tài liệu chứng minh quá trình sáng tạo.
- Bằng chứng về việc công bố lần đầu (link bài viết gốc kèm ngày đăng, ảnh chụp màn hình có timestamp).
- Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho hoặc văn bản xác định quyền thừa kế (nếu quyền được chuyển giao).
- Nhân chứng hoặc các tài liệu khác chứng minh việc tạo ra và công bố tác phẩm.
4. Chứng minh hành vi sao chép (xâm phạm quyền)
Ngoài việc chứng minh mình là chủ thể quyền, nguyên đơn còn phải chứng minh có hành vi xâm phạm. Theo Điều 78 Nghị định 17/2023/NĐ-CP, các chứng cứ thường dùng gồm:
- Bản gốc hoặc bản sao hợp pháp của tác phẩm được bảo hộ.
- Ảnh chụp, bản ghi hình, bản in hoặc link trang web chứa nội dung bị sao chép.
- Bản so sánh chi tiết giữa tác phẩm gốc và bản bị cáo buộc sao chép (chỉ ra các đoạn trùng khớp về nội dung, cấu trúc, hình ảnh, nhân vật…).
- Biên bản vi bằng do thừa phát lại lập (nếu nội dung nằm trên môi trường số, biên bản vi bằng có giá trị chứng minh cao).
Sau khi chứng minh quyền của mình, chủ thể quyền cần chứng minh hành vi xâm phạm. Người bị xâm phạm nên thực hiện việc đối chiếu giữa tác phẩm gốc và tác phẩm bị cho là sao chép. Các yếu tố nên được so sánh bao gồm: Nội dung, cấu trúc, cách diễn đạt, hình ảnh, thiết kế, bố cục, tiêu đề, video, âm thanh; các yếu tố sáng tạo khác.
Do đó, để chứng minh quyền tác giả khi bị sao chép nội dung, chủ thể quyền cần tập trung vào hai trụ cột: chứng minh tư cách chủ thể quyền (ưu tiên Giấy chứng nhận đăng ký nếu có) và chứng minh hành vi xâm phạm cụ thể. Nên việc xây dựng hệ thống lưu trữ file gốc, lịch sử sáng tạo, hợp đồng chuyển giao quyền và chứng cứ điện tử ngay từ đầu sẽ giúp giảm đáng kể khó khăn trong quá trình chứng minh quyền khi nội dung bị sao chép.
*Lưu ý: Nội dung tư vấn trên đây chỉ mang tính tham khảo. Tùy từng thời điểm và đối tượng khác nhau mà nội dung tư vấn trên có thể sẽ không còn phù hợp do sự thay đổi của chính sách pháp luật. Mọi thắc mắc, góp ý xin vui lòng liên hệ về email: hi@clead.vn
Quý khách có bất kỳ vấn đề nào cần tư vấn, hãy đặt câu hỏi cho các luật sư để được tư vấn một cách nhanh chóng nhất!
📞 Cần hỗ trợ pháp lý? CLEAD luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn
Nếu bạn đang gặp vướng mắc pháp lý hoặc cần được tư vấn để yên tâm hơn trong hoạt động kinh doanh, đừng ngần ngại liên hệ với CLEAD – Trung Tâm Tư Vấn Pháp Luật trực thuộc Hiệp Hội Thương Mại Điện Tử Việt Nam (VECOM). Chúng tôi luôn ở đây để lắng nghe và hỗ trợ bạn một cách tận tâm, nhanh chóng và chính xác.
Liên hệ CLEAD qua các kênh chính thức:
- Hotline: 0798.468.579
- Văn phòng TP.HCM: Tầng 9, tòa nhà VNO, 124 Điện Biên Phủ, Phường Tân Định, TP.HCM
- Văn phòng Tây Nam Bộ: Đường huyện 53, Khu phố Mỹ Thuận, Phường Nhị Quý (Đối diện VKSND Khu vực 4), Tỉnh Đồng Tháp
- Văn phòng Đà Nẵng: Tầng 2, tòa nhà OCB, 79–81 Nguyễn Sinh Sắc, Phường Hòa Khánh, Thành phố Đà Nẵng
- Website: https://clead.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/clead.hochiminh
- Zalo OA: https://zalo.me/815492860704951598
CLEAD – Pháp lý chuyên sâu, Giải pháp chuẩn mực.
