Kiểu dáng công nghiệp là một trong những đối tượng sở hữu công nghiệp có giá trị quan trọng đối với doanh nghiệp, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất, thiết kế, điện tử, nội thất, thời trang và hàng tiêu dùng. Việc được cấp Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp giúp chủ sở hữu có quyền độc quyền khai thác thương mại đối với hình dáng bên ngoài của sản phẩm.
Tuy nhiên, quyền sở hữu công nghiệp đối với kiểu dáng công nghiệp không được bảo hộ vô thời hạn. Nếu chủ sở hữu không thực hiện đúng thủ tục gia hạn hoặc duy trì hiệu lực theo quy định, văn bằng bảo hộ có thể chấm dứt hiệu lực và làm mất quyền độc quyền đối với kiểu dáng đã được bảo hộ.
1. Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp là gì?
Khoản 13 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ quy định: "Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm hoặc bộ phận để lắp ráp thành sản phẩm phức hợp được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp các yếu tố này và nhìn thấy được trong quá trình khai thác công dụng của sản phẩm hoặc sản phẩm phức hợp."
Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp là văn bằng bảo hộ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp để xác lập quyền sở hữu công nghiệp đối với kiểu dáng công nghiệp đáp ứng điều kiện bảo hộ theo quy định của pháp luật.
2. Thời hạn bảo hộ kiểu dáng công nghiệp
Khoản 4 Điều 93 Luật Sở hữu trí tuệ quy định:
Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp có hiệu lực từ ngày cấp và kéo dài đến hết 05 năm kể từ ngày nộp đơn. Hiệu lực của văn bằng có thể được gia hạn hai lần liên tiếp, mỗi lần 05 năm. Như vậy, tổng thời gian bảo hộ tối đa đối với một kiểu dáng công nghiệp là 15 năm kể từ ngày nộp đơn.
Ví dụ: Công ty A nộp đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp cho mẫu ghế văn phòng vào ngày 10/03/2025. Nếu được cấp văn bằng bảo hộ, thời hạn hiệu lực sẽ được tính như sau:
- Giai đoạn đầu: từ ngày nộp đơn đến hết ngày 10/03/2030;
- Gia hạn lần thứ nhất: đến hết ngày 10/03/2035;
- Gia hạn lần thứ hai: đến hết ngày 10/03/2040.
Sau ngày 10/03/2040, kiểu dáng công nghiệp sẽ hết thời hạn bảo hộ và không thể tiếp tục gia hạn.
Gia hạn hiệu lực là thủ tục hành chính được thực hiện nhằm kéo dài thời gian bảo hộ của Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp sau khi kết thúc mỗi giai đoạn hiệu lực 05 năm. Việc gia hạn không làm phát sinh quyền mới mà chỉ duy trì quyền sở hữu công nghiệp đã được xác lập trước đó. Chủ sở hữu phải chủ động thực hiện thủ tục gia hạn theo quy định của pháp luật. Cơ quan nhà nước không tự động gia hạn hiệu lực văn bằng bảo hộ.
3. Khi nào phải thực hiện thủ tục gia hạn?
Điều 94 Luật Sở hữu trí tuệ và Nghị định số 65/2023/NĐ-CP quy định chủ văn bằng bảo hộ phải nộp yêu cầu gia hạn trong thời hạn hiệu lực của văn bằng. Chủ sở hữu được phép nộp hồ sơ gia hạn trong thời hạn 06 tháng trước ngày văn bằng hết hiệu lực. Trong trường hợp quá thời hạn này, chủ sở hữu vẫn có thể nộp đơn gia hạn muộn trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày văn bằng hết hiệu lực nhưng phải nộp thêm lệ phí gia hạn muộn theo quy định.
Ví dụ: Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp của doanh nghiệp B hết hiệu lực vào ngày 01/08/2030.
Doanh nghiệp B có thể:
- Nộp hồ sơ gia hạn từ ngày 01/02/2030 đến ngày 01/08/2030;
- Nộp muộn từ ngày 02/08/2030 đến ngày 01/02/2031 và phải nộp thêm khoản phí gia hạn muộn.
4. Hồ sơ gia hạn hiệu lực gồm những gì?
Theo quy định hiện hành, hồ sơ yêu cầu gia hạn hiệu lực Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp thường bao gồm:
- Tờ khai yêu cầu gia hạn hiệu lực văn bằng bảo hộ;
- Giấy ủy quyền (nếu nộp thông qua tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp);
- Chứng từ nộp lệ phí và phí gia hạn;
- Các tài liệu khác theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền trong từng trường hợp cụ thể.
Chủ sở hữu có thể nộp hồ sơ trực tiếp hoặc thông qua tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp được cấp phép hoạt động tại Việt Nam.
5. Hậu quả pháp lý khi không gia hạn đúng thời hạn
Chấm dứt hiệu lực văn bằng bảo hộ theo Điểm a khoản 1 Điều 95 Luật Sở hữu trí tuệ quy định văn bằng bảo hộ bị chấm dứt hiệu lực nếu chủ văn bằng không nộp lệ phí duy trì hoặc gia hạn hiệu lực theo quy định.
Khi văn bằng bị chấm dứt hiệu lực, quyền sở hữu công nghiệp của chủ sở hữu đối với kiểu dáng công nghiệp cũng chấm dứt theo.
Mất quyền độc quyền khai thác thương mại: Sau khi văn bằng hết hiệu lực, chủ sở hữu không còn quyền ngăn cấm bên thứ ba sử dụng kiểu dáng công nghiệp đã được bảo hộ.
Các tổ chức, cá nhân khác có thể khai thác, sản xuất hoặc kinh doanh sản phẩm có kiểu dáng tương tự mà không cần sự đồng ý của chủ sở hữu trước đây, trừ trường hợp có căn cứ pháp lý khác để bảo vệ quyền lợi.
Ví dụ: Công ty C sở hữu kiểu dáng công nghiệp đối với mẫu chai nước giải khát đặc trưng. Tuy nhiên, công ty không thực hiện thủ tục gia hạn khi văn bằng hết hiệu lực.
Sau thời điểm đó, các doanh nghiệp khác có thể sử dụng kiểu dáng chai tương tự mà công ty C không còn cơ sở pháp lý để yêu cầu xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
Doanh nghiệp nên làm gì để duy trì hiệu lực văn bằng bảo hộ?
Để bảo đảm quyền sở hữu công nghiệp được duy trì liên tục, doanh nghiệp nên:
- Theo dõi thời hạn hiệu lực của từng văn bằng bảo hộ;
- Thiết lập hệ thống nhắc việc nội bộ trước thời điểm hết hạn ít nhất 06 tháng;
- Thực hiện thủ tục gia hạn sớm để tránh phát sinh phí gia hạn muộn;
- Thường xuyên rà soát danh mục tài sản sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp;
- Sử dụng dịch vụ của tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp khi cần quản lý nhiều văn bằng bảo hộ.
Gia hạn và duy trì hiệu lực Bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp là thủ tục bắt buộc để bảo đảm quyền sở hữu công nghiệp của chủ sở hữu không bị gián đoạn. Mặc dù thời hạn bảo hộ tối đa có thể lên đến 15 năm kể từ ngày nộp đơn, quyền này chỉ được duy trì khi chủ văn bằng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ gia hạn theo quy định của pháp luật.
Do đó, doanh nghiệp cần chủ động theo dõi thời hạn hiệu lực của văn bằng bảo hộ, chuẩn bị hồ sơ gia hạn đúng thời hạn và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính để tránh nguy cơ mất quyền độc quyền đối với kiểu dáng công nghiệp đã được bảo hộ.
*Lưu ý: Nội dung tư vấn trên đây chỉ mang tính tham khảo. Tùy từng thời điểm và đối tượng khác nhau mà nội dung tư vấn trên có thể sẽ không còn phù hợp do sự thay đổi của chính sách pháp luật. Mọi thắc mắc, góp ý xin vui lòng liên hệ về email: hi@clead.vn
Quý khách có bất kỳ vấn đề nào cần tư vấn, hãy đặt câu hỏi cho các luật sư để được tư vấn một cách nhanh chóng nhất!
📞 Cần hỗ trợ pháp lý? CLEAD luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn
Nếu bạn đang gặp vướng mắc pháp lý hoặc cần được tư vấn để yên tâm hơn trong hoạt động kinh doanh, đừng ngần ngại liên hệ với CLEAD – Trung Tâm Tư Vấn Pháp Luật trực thuộc Hiệp Hội Thương Mại Điện Tử Việt Nam (VECOM). Chúng tôi luôn ở đây để lắng nghe và hỗ trợ bạn một cách tận tâm, nhanh chóng và chính xác.
Liên hệ CLEAD qua các kênh chính thức:
- Hotline: 0877.111.247
- Văn phòng TP.HCM: Tầng 9, tòa nhà VNO, 124 Điện Biên Phủ, Phường Tân Định, TP.HCM
- Văn phòng Tây Nam Bộ: Đường huyện 53, Khu phố Mỹ Thuận, Phường Nhị Quý (Đối diện VKSND Khu vực 4), Tỉnh Đồng Tháp
- Văn phòng Đà Nẵng: Tầng 2, tòa nhà OCB, 79–81 Nguyễn Sinh Sắc, Phường Hòa Khánh, Thành phố Đà Nẵng
- Website: https://clead.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/clead.hochiminh
- Zalo OA: https://zalo.me/815492860704951598
CLEAD – Pháp lý chuyên sâu, Giải pháp chuẩn mực.
