Hoạt động kinh doanh bán lẻ là một trong những lĩnh vực phổ biến tại Việt Nam, từ cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini, cửa hàng thời trang, mỹ phẩm đến cửa hàng điện thoại, điện máy và chuỗi bán lẻ. Tuy nhiên, không ít cá nhân và doanh nghiệp chỉ quan tâm đến nguồn hàng, mặt bằng và chiến lược kinh doanh mà bỏ qua việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý trước khi đưa cửa hàng vào hoạt động.
Theo quy định của pháp luật hiện hành, tùy thuộc vào quy mô, mô hình hoạt động và mặt hàng kinh doanh, cơ sở bán lẻ có thể phải thực hiện đăng ký kinh doanh và xin một hoặc nhiều loại giấy phép chuyên ngành. Việc hoạt động khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý có thể dẫn đến xử phạt vi phạm hành chính, đình chỉ hoạt động hoặc buộc khắc phục hậu quả.
Giấy phép đối với nhà kinh doanh thực hiện kinh doanh bán lẻ sẽ bao gồm:
1. Đăng ký thành lập hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp
a. Trường hợp kinh doanh dưới hình thức hộ kinh doanh
Hộ kinh doanh là hình thức phổ biến đối với hoạt động bán lẻ quy mô nhỏ. Theo Nghị định số 168/2025/NĐ-CP, hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình.
Trường hợp kinh doanh bán lẻ dưới hình thức hộ kinh doanh thì sẽ cần Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh do Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã (UBND cấp xã/phường/thị trấn nơi đặt địa điểm kinh doanh) cấp.
Điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh (Điều 85 Nghị định số 168/2025/NĐ-CP):
- Ngành, nghề kinh doanh không thuộc danh mục cấm đầu tư kinh doanh.
- Tên hộ kinh doanh được đặt theo đúng quy định.
- Có hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh hợp lệ.
- Nộp đủ lệ phí theo quy định của pháp luật về phí và lệ phí.
Các trường hợp không phải đăng ký hộ kinh doanh:
Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, kinh doanh thời vụ, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký hộ kinh doanh, trừ trường hợp kinh doanh ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên địa bàn.
b. Trường hợp kinh doanh dưới hình thức doanh nghiệp
Nếu lựa chọn thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần hoặc doanh nghiệp tư nhân, thương nhân phải thực hiện đăng ký doanh nghiệp tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh.
Giấy tờ bắt buộc đối với trường hợp kinh doanh bán lẻ dưới hình thức doanh nghiệp gồm: Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Sau khi có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, doanh nghiệp được quyền kinh doanh các ngành nghề không thuộc danh mục cấm. Đối với ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, doanh nghiệp phải đáp ứng thêm các điều kiện và xin giấy phép chuyên ngành trước khi hoạt động.
2. Giấy chứng nhận đăng ký thuế và thực hiện nghĩa vụ thuế
Sau khi được cấp đăng ký kinh doanh, chủ thể kinh doanh phải thực hiện các nghĩa vụ về thuế theo quy định, bao gồm:
- Đăng ký mã số thuế (nếu chưa được cấp đồng thời với đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh).
- Kê khai và nộp các loại thuế phát sinh.
- Thực hiện chế độ hóa đơn, chứng từ khi thuộc trường hợp phải sử dụng hóa đơn điện tử.
- Lập và lưu giữ sổ sách kế toán theo quy định đối với từng loại hình kinh doanh.
Đây là nghĩa vụ bắt buộc nhằm bảo đảm tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh.
3. Giấy phép về phòng cháy và chữa cháy (nếu thuộc trường hợp phải đáp ứng)
Một số cửa hàng bán lẻ có diện tích lớn, tập trung đông người hoặc kinh doanh hàng hóa có nguy cơ cháy nổ phải đáp ứng các điều kiện về phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật.
Tùy từng trường hợp, cơ sở có thể phải:
- Thực hiện thủ tục thẩm duyệt thiết kế về phòng cháy và chữa cháy;
- Được kiểm tra, nghiệm thu theo quy định;
- Trang bị phương tiện chữa cháy và xây dựng phương án chữa cháy;
- Tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho người có liên quan.
4. Các giấy phép chuyên ngành phổ biến trong kinh doanh bán lẻ
Tùy theo mặt hàng kinh doanh, thương nhân có thể phải xin thêm các giấy phép sau:
- Kinh doanh thực phẩm: Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm (theo Luật An toàn thực phẩm và các văn bản hướng dẫn).
- Kinh doanh rượu: Giấy phép bán lẻ rượu (theo quy định về kinh doanh rượu).
- Kinh doanh thuốc lá: Giấy phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá.
- Kinh doanh hóa chất, khí đốt, thuốc bảo vệ thực vật…: Giấy phép hoặc chứng nhận theo pháp luật chuyên ngành tương ứng.
5. Trường hợp nhà đầu tư nước ngoài
Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài muốn thực hiện quyền phân phối bán lẻ phải xin Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ theo quy định của Luật Đầu tư và các văn bản hướng dẫn về hoạt động mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài.
Kinh doanh bán lẻ không chỉ đòi hỏi nguồn vốn, chiến lược kinh doanh và quản lý hiệu quả mà còn phải bảo đảm tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về điều kiện đầu tư kinh doanh. Việc xác định đúng các loại giấy phép cần có ngay từ giai đoạn chuẩn bị sẽ giúp cá nhân và doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý, tạo dựng uy tín với khách hàng và phát triển hoạt động kinh doanh bền vững.
*Lưu ý: Nội dung tư vấn trên đây chỉ mang tính tham khảo. Tùy từng thời điểm và đối tượng khác nhau mà nội dung tư vấn trên có thể sẽ không còn phù hợp do sự thay đổi của chính sách pháp luật. Mọi thắc mắc, góp ý xin vui lòng liên hệ về email: hi@clead.vn
Quý khách có bất kỳ vấn đề nào cần tư vấn, hãy đặt câu hỏi cho các luật sư để được tư vấn một cách nhanh chóng nhất!
📞 Cần hỗ trợ pháp lý? CLEAD luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn
Nếu bạn đang gặp vướng mắc pháp lý hoặc cần được tư vấn để yên tâm hơn trong hoạt động kinh doanh, đừng ngần ngại liên hệ với CLEAD – Trung Tâm Tư Vấn Pháp Luật trực thuộc Hiệp Hội Thương Mại Điện Tử Việt Nam (VECOM). Chúng tôi luôn ở đây để lắng nghe và hỗ trợ bạn một cách tận tâm, nhanh chóng và chính xác.
Liên hệ CLEAD qua các kênh chính thức:
- Hotline: 0877.111.247
- Văn phòng TP.HCM: Tầng 9, tòa nhà VNO, 124 Điện Biên Phủ, Phường Tân Định, TP.HCM
- Văn phòng Tây Nam Bộ: Đường huyện 53, Khu phố Mỹ Thuận, Phường Nhị Quý (Đối diện VKSND Khu vực 4), Tỉnh Đồng Tháp
- Văn phòng Đà Nẵng: Tầng 2, tòa nhà OCB, 79–81 Nguyễn Sinh Sắc, Phường Hòa Khánh, Thành phố Đà Nẵng
- Website: https://clead.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/clead.hochiminh
- Zalo OA: https://zalo.me/815492860704951598
CLEAD – Pháp lý chuyên sâu, Giải pháp chuẩn mực.
