Theo quy định tại Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, khi người chết không để lại di chúc hoặc di chúc không hợp pháp, không phân định hết di sản, hoặc những người được chỉ định trong di chúc không còn quyền hưởng di sản, thì di sản được chia theo thừa kế theo pháp luật.
Điều luật này xác định rõ ba hàng thừa kế theo thứ tự ưu tiên. Những người thừa kế cùng một hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Người thuộc hàng thừa kế sau chỉ được hưởng di sản khi không còn người nào ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
1. Hàng thừa kế thứ nhất
"Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;"
Đây là nhóm người có quan hệ gần gũi nhất với người để lại di sản, bao gồm quan hệ hôn nhân hợp pháp, quan hệ huyết thống trực hệ và quan hệ nuôi dưỡng hợp pháp theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình.
Ví dụ: Ông A chết không để lại di chúc. Ông A còn lại vợ là bà B, hai con đẻ là anh C và chị D, cùng cha nuôi là ông E. Trong trường hợp này, bà B, anh C, chị D và ông E đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Toàn bộ di sản của ông A được chia đều cho bốn người này theo nguyên tắc những người cùng hàng được hưởng phần bằng nhau.
2. Hàng thừa kế thứ hai
“Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật
- Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
….
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;"
Hàng này chỉ được hưởng di sản khi không còn bất kỳ người nào thuộc hàng thừa kế thứ nhất.
Ví dụ: Bà F chết không để lại di chúc. Bà F không còn chồng, không có con đẻ hay con nuôi, và cha mẹ đẻ cũng đã mất trước đó. Bà F còn ông bà nội, ông bà ngoại và hai anh em ruột. Trong trường hợp này, ông bà nội, ông bà ngoại và hai anh em ruột của bà F thuộc hàng thừa kế thứ hai và được chia đều di sản. Nếu bà F còn cháu ruột (con của người con đã chết trước bà F) thì những cháu đó cũng thuộc hàng thừa kế thứ hai theo quy định về thừa kế thế vị tại Điều 652 Bộ luật Dân sự năm 2015.
3. Hàng thừa kế thứ ba
Điều 651. Người thừa kế theo pháp luật
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
……………..
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.”
Hàng này chỉ được hưởng di sản khi không còn người nào thuộc hàng thừa kế thứ nhất và hàng thừa kế thứ hai.
Ví dụ: Ông G chết không để lại di chúc. Ông G không còn vợ, con, cha mẹ, ông bà và anh chị em ruột. Ông G còn lại cụ nội, hai bác ruột và một số cháu ruột (con của bác ruột đã chết trước ông G). Trong trường hợp này, cụ nội, các bác ruột và các cháu ruột đó thuộc hàng thừa kế thứ ba và được chia đều di sản theo nguyên tắc cùng hàng hưởng phần bằng nhau.
4. Một số lưu ý quan trọng theo pháp luật hiện hành
- Quan hệ vợ chồng phải là quan hệ hôn nhân hợp pháp tại thời điểm mở thừa kế.
- Quan hệ cha mẹ nuôi – con nuôi phải được xác lập hợp pháp.
- Anh chị em ruột bao gồm cả trường hợp cùng cha khác mẹ hoặc cùng mẹ khác cha.
- Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau, không phân biệt giới tính hay thứ tự sinh.
- Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống (thừa kế thế vị – Điều 652 Bộ luật Dân sự năm 2015). Quy định tương tự áp dụng đối với chắt.
- Việc xác định đúng hàng thừa kế có ý nghĩa quyết định đến quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan khi phân chia di sản. Trong thực tế, các bên nên lập biên bản thỏa thuận phân chia di sản hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết nếu phát sinh tranh chấp, để bảo đảm quyền lợi hợp pháp theo đúng quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015.
*Lưu ý: Nội dung tư vấn trên đây chỉ mang tính tham khảo. Tùy từng thời điểm và đối tượng khác nhau mà nội dung tư vấn trên có thể sẽ không còn phù hợp do sự thay đổi của chính sách pháp luật. Mọi thắc mắc, góp ý xin vui lòng liên hệ về email: hi@clead.vn
Quý khách có bất kỳ vấn đề nào cần tư vấn, hãy đặt câu hỏi cho các luật sư để được tư vấn một cách nhanh chóng nhất!
📞 Cần hỗ trợ pháp lý? CLEAD luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn
Nếu bạn đang gặp vướng mắc pháp lý hoặc cần được tư vấn để yên tâm hơn trong hoạt động kinh doanh, đừng ngần ngại liên hệ với CLEAD – Trung Tâm Tư Vấn Pháp Luật trực thuộc Hiệp Hội Thương Mại Điện Tử Việt Nam (VECOM). Chúng tôi luôn ở đây để lắng nghe và hỗ trợ bạn một cách tận tâm, nhanh chóng và chính xác.
Liên hệ CLEAD qua các kênh chính thức:
- Hotline: 0877.111.247
- Văn phòng TP.HCM: Tầng 9, tòa nhà VNO, 124 Điện Biên Phủ, Phường Tân Định, TP.HCM
- Văn phòng Tây Nam Bộ: Đường huyện 53, Khu phố Mỹ Thuận, Phường Nhị Quý (Đối diện VKSND Khu vực 4), Tỉnh Đồng Tháp
- Văn phòng Đà Nẵng: Tầng 2, tòa nhà OCB, 79–81 Nguyễn Sinh Sắc, Phường Hòa Khánh, Thành phố Đà Nẵng
- Website: https://clead.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/clead.hochiminh
- Zalo OA: https://zalo.me/815492860704951598
CLEAD – Pháp lý chuyên sâu, Giải pháp chuẩn mực.
