Nghỉ phép năm, nghỉ lễ, tết và nghỉ việc riêng là những quyền lợi nghỉ ngơi quan trọng của người lao động, được pháp luật Việt Nam bảo vệ nghiêm ngặt. Việc thực hiện đúng các quy định này giúp bảo vệ sức khỏe người lao động, duy trì mối quan hệ lao động hài hòa và tuân thủ nghĩa vụ của người sử dụng lao động.
1. Nghỉ hàng năm (nghỉ phép năm)
Nghỉ hằng năm là khoảng thời gian người lao động được nghỉ việc để phục hồi sức khỏe, hưởng nguyên lương theo hợp đồng lao động sau khi làm việc đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động.
Theo Điều 113 Bộ luật Lao động 2019 quy định số ngày nghỉ phép năm cụ thể như sau:
- 12 ngày làm việc: Áp dụng cho người lao động làm công việc trong điều kiện bình thường.
- 14 ngày làm việc: Áp dụng cho lao động chưa thành niên, người khuyết tật, người làm nghề hoặc công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
- 16 ngày làm việc: Áp dụng cho người làm nghề hoặc công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
Trường hợp người lao động làm việc chưa đủ 12 tháng, số ngày nghỉ phép năm được tính theo tỷ lệ tương ứng với số tháng làm việc thực tế:
Số ngày nghỉ = (Số ngày nghỉ phép năm theo quy định / 12) × Số tháng làm việc thực tế.
Tăng thêm theo thâm niên: Cứ 05 năm làm việc cho một người sử dụng lao động, người lao động được tăng thêm 01 ngày nghỉ phép năm (Điều 114 Bộ luật Lao động 2019).
2. Nghỉ lễ, tết
Người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương trong các ngày lễ, tết theo quy định của pháp luật, theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019, hiện nay, Việt Nam có 11 ngày nghỉ lễ chính thức trong năm, gồm:
- Tết Dương lịch: 01 ngày (ngày 01 tháng 01 dương lịch).
- Tết Âm lịch: 05 ngày.
- Giỗ Tổ Hùng Vương: 01 ngày.
- Ngày Chiến thắng (30/4): 01 ngày.
- Ngày Quốc tế Lao động (01/5): 01 ngày (tổng 02 ngày dịp 30/4 - 01/5).
- Quốc khánh (02/9): 02 ngày (ngày 02/9 và 01 ngày liền kề trước hoặc sau).
Khi ngày nghỉ lễ, tết trùng vào ngày nghỉ hàng tuần, người lao động được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Hiện hành, Thủ tướng Chính phủ quyết định cụ thể ngày nghỉ Tết Âm lịch và dịp Quốc khánh; các ngày còn lại thực hiện theo quy định của luật.
Hiện nay Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Lao động (và một số luật khác). Theo đề xuất, Thủ tướng Chính phủ sẽ quyết định cụ thể tất cả các ngày nghỉ lễ hàng năm, Bộ trưởng Bộ Nội vụ chịu trách nhiệm thông báo lịch nghỉ trước ngày 31/12 hàng năm. Đồng thời, đề xuất bổ sung ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) là ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương, nâng tổng số ngày nghỉ lễ chính thức lên 12 ngày và chia thành 6 kỳ nghỉ lễ trong năm. Dự thảo đang lấy ý kiến đến ngày 22/6/2026 và dự kiến trình Quốc hội thông qua vào tháng 10/2026.
3. Chế độ nghỉ việc riêng
Nghỉ việc riêng là thời gian người lao động được nghỉ để giải quyết việc riêng mà vẫn được hưởng nguyên lương hoặc không lương tùy trường hợp.
Theo Điều 115 Bộ luật Lao động 2019 quy định các trường hợp nghỉ việc riêng hưởng nguyên lương (phải thông báo trước với người sử dụng lao động):
- Bản thân kết hôn: 03 ngày.
- Con đẻ hoặc con nuôi kết hôn: 01 ngày.
- Cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi; cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi của vợ/chồng; vợ/chồng; con đẻ, con nuôi chết: 03 ngày.
Trường hợp nghỉ không hưởng lương: Người lao động có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động để nghỉ việc riêng không lương trong các trường hợp khác (ví dụ: ông bà, anh chị em ruột kết hôn hoặc mất, lý do cá nhân khác).
4. Một số quy định chung và lưu ý quan trọng
- Người sử dụng lao động có trách nhiệm bố trí lịch nghỉ phép năm hợp lý, ưu tiên theo nguyện vọng của người lao động và phải thông báo trước.
- Tiền lương trong các ngày nghỉ phép năm, nghỉ lễ, tết và nghỉ việc riêng (có lương) được tính theo mức lương ghi trong hợp đồng lao động.
- Người lao động có quyền khiếu nại, tố cáo nếu quyền lợi về nghỉ ngơi bị vi phạm. Người sử dụng lao động vi phạm có thể bị xử phạt hành chính theo quy định.
- Doanh nghiệp và người lao động có thể thỏa thuận mức nghỉ cao hơn quy định của pháp luật nhưng không được thấp hơn.
- Các đề xuất sửa đổi luật đang trong quá trình lấy ý kiến, người lao động và doanh nghiệp nên theo dõi thông tin chính thức từ cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Nghỉ phép năm, nghỉ lễ, tết và nghỉ việc riêng là những quyền lợi cơ bản giúp người lao động cân bằng công việc và cuộc sống. Doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt Bộ luật Lao động 2019 ồng thời cập nhật kịp thời các sửa đổi, bổ sung. Người lao động cũng nên nắm rõ quyền lợi của mình để bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của chính mình.
*Lưu ý: Nội dung tư vấn trên đây chỉ mang tính tham khảo. Tùy từng thời điểm và đối tượng khác nhau mà nội dung tư vấn trên có thể sẽ không còn phù hợp do sự thay đổi của chính sách pháp luật. Mọi thắc mắc, góp ý xin vui lòng liên hệ về email: hi@clead.vn
Quý khách có bất kỳ vấn đề nào cần tư vấn, hãy đặt câu hỏi cho các luật sư để được tư vấn một cách nhanh chóng nhất!
📞 Cần hỗ trợ pháp lý? CLEAD luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn
Nếu bạn đang gặp vướng mắc pháp lý hoặc cần được tư vấn để yên tâm hơn trong hoạt động kinh doanh, đừng ngần ngại liên hệ với CLEAD – Trung Tâm Tư Vấn Pháp Luật trực thuộc Hiệp Hội Thương Mại Điện Tử Việt Nam (VECOM). Chúng tôi luôn ở đây để lắng nghe và hỗ trợ bạn một cách tận tâm, nhanh chóng và chính xác.
Liên hệ CLEAD qua các kênh chính thức:
- Hotline: 0877.111.247
- Văn phòng TP.HCM: Tầng 9, tòa nhà VNO, 124 Điện Biên Phủ, Phường Tân Định, TP.HCM
- Văn phòng Tây Nam Bộ: Đường huyện 53, Khu phố Mỹ Thuận, Phường Nhị Quý (Đối diện VKSND Khu vực 4), Tỉnh Đồng Tháp
- Văn phòng Đà Nẵng: Tầng 2, tòa nhà OCB, 79–81 Nguyễn Sinh Sắc, Phường Hòa Khánh, Thành phố Đà Nẵng
- Website: https://clead.vn/
- Fanpage: https://www.facebook.com/clead.hochiminh
- Zalo OA: https://zalo.me/815492860704951598
CLEAD – Pháp lý chuyên sâu, Giải pháp chuẩn mực.
